Klikoni butonin play ketu sipër dhe eksperienca juaj në leximin e këtij shkrimi ndoshta do të jetë më interesante.

Erdhi vjeshta

Në fakt ka shumë kohe qe ka ardhur po vetëm tani po e ndjej.

Vjesha ka te veçanten e saj - si çdo stine tjeter fundja. Por prape vjeshta është stina më romantike. Stina më artistike dhe e lëshuar. Gjate tre muajve të vjeshtës ndjehem më kreativ se kurre – ndoshta prandaj gjithë projektet e mia artistike fillojnë në vjeshtë. Fatkeqësisht mbarojnë me fillimin e dimrit.

Vjeshta është stinë muzikore. Dhe muzika që luan çdo gjethe e rënë përdhe është tepër e veçantë. është gjithashtu tepër e ulët. Duhet një qetësi absolute për ta ndjere – si kjo e këtyre momenteve.

Çdo gje është aktive në vjeshtë. është aktive aq sa duhet. As më pak as më shumë. Nuk ka shumë eksese.

Kontrasti perfekt i ngjyrave e bën vjeshtën të veçantë. Më të veçantë se pranvera. Sa me fat që jemi që kemi vjeshtë. Imagjinoni pak – vetëm për disa çaste – një botë pa vjeshtë. Ngjan si një botë pa jazz. E thatë si gjethet gjatë vjeshtës.

Portokallia e vjeshtës bashke me lagështirën e ëmbël të natyrës gjatë kësaj stine të bëjnë të përjetosh ndjenja që përjetohen vetëm në vjeshtë. Intense dhe të shkurtra. Te forta dhe te bukura por njekohësisht qetësuese. Edhe aktive me raste. Një bashkepunim perfekt i natyrës për të krijuar dhe frymëzuar njëriun.

E keni menduar ndonjeherë me sa fat që jemi. Çfarë shansi që kemi.

Jetojmë në një botë ama ku shija e vjeshtës po zbehet.

Zhurmë - dhe gjethet nuk degjohen më.

Shpejtësi - dhe pemët nuk shikohen më, nuk shijohen më.

Janë të pakta ditët kur gjethet rrijnë përdhe. Nuk ja lejojmë më të kalojnë fazën e tyre të fundit të jetës – kalbjen – në qetësi. Sapo bien i pastrojmë, i zhdukim nga vëndi që natyra i ka caktuar. Kemi frikë ti mbajmë aty se ndoshta njerëzit frymezohen më tepër se sa ç’duhet dhe harrojne punën e tyre të përditshme Harrojnë detyrimet. Harrojnë shpejtësinë. Nuk dëgjojnë më zhurmën.

Bombardohemi përditë me ndjenja nga vjeshta por kemi krijuar një korracë të ndyrë përreth vetes.

Kemi kaluar fazen kur nuk na lënë ta dëgjojmë vjeshtën – tani i mbyllim veshët vetë. Kemi frikë nga vjeshta. Kemi frikë se ndoshta na bën të realizojmë që nuk duam të jemi këto që jemi. Nuk duam këto që duam. Nuk ndjejmë ato që duam të ndjejmë.

Ama qetësia e vjeshtës është githmonë aty. Pret çastin kur ti hutohesh dhe te sulmon. Te gllaberon. Dhe aty ti humb. Nuk e gjen më veten. Nuk e di më kush je. S’e kupton çfarë qëllimi ke. Duhet të dalësh po nuk do. Tenton po nuk mundohesh aq sa duhet. E ke mundësinë për të dalë nga ajo qetësie e çastit. Mjafton të ndezësh dritën dhe gjithçka përreth teje që tani është e gjallë vdes. Por ti nuk e ndez dritën. Përjeton çastin. E ndjen brënda teje dhe nuk ja lejon vetes që të mbrohesh nga intimiteti jot.

Unë tani duhet të ndez dritën.

Vjeshta të shtyn. Të fryn. Ndiqe!

Sa here e degjoj fjalen ” E pershtatshme” me vijne disa mendime ne mendje. Tekstet e Ritfolkve, nje mjeker myslimani, miqte e mi dhe mandarinat. Te gjitha keto tingullojne teper te pershtatshme. Miqte e mi qe thaheshin ne dimer ne nje kopsht mandarinash, transformimi i kopshtit ne nje blog virtual dhe mandarinat, qe tashme mund te gjenden jo vetem gjate stines kur lulezojne. Me pelqen ideja se sot asgje s’eshte e papershtatshme, pervec sinqeritetit te paster sigurisht. Transformimi i bohemianeve ne fetare shembullore, mjekra e zgjatur e nje tridhjete vjecari, dashurite e fshehta qe mbajme nen sqetull apo thjeshte deklamimi i dikujt me shume nervozizem ” Dua mandarina vendi mor zotni, nga ato te mirat, jo mbetjet e darkes tende “. Te gjitha keto pa i sjelle ndermend 1001 netet e pendimit qe do te vijojne, jane teper te papershtatshme. Ne nuk mund, ne asnje lloj casti te tregohemi te dobet. Ne nuk mund, ne asnje lloj casti te tregohemi te forte, te sinqerte, pa i menduar mire e mire konseguencat e mendimeve tona apo artikulimin, tonin dhe rreshtimin e fjaleve te fjalise. Te dyshojme, te dyshojme dhe te dyshojme pak me shume. Cveti e serviluar eshte dyshimi e sa shume levdata hedh nen kapelen tende. Porsi semundje seksuale e parahistorise, ngjitese, luan e ka kush e ka dhe i prek te gjithe lehte ne sup, derisa te gjithe fillojne te dyshojne se kush e ka e kush se ka. Kush i keputi dy mandarinat e fundit? Kush e pa e sna tha? Kush i ka deklaruar numrat e mandarinave qe ka keputur? Kush si ka? E me rradhe e me rradhe, derisa konspiracioni kunder me naiveve i ka shperhapur krahet ne qiell dhe fluturon i lirshem duke leshuar glasa ne fytyren e tyre. Sa bukur qe para se ta quajme vehten vertete te suksesshem na duhet ti nenshtrohemi nje trajtimi intensiv per te mesuar shtypjen e kokes se zogut te pules kur fillon e kendon ne orar dreke. Sa shemtuar qe jemi te pafuqishem ta nxjerrim veten nga ky rreth vicioz hipokrizie, vetem sepse dyshojme se do te jemi te vetmit. Asnjehere ska qene e pershtatshme te jesh i vetem dhe asnjehere sdo te jete. Asnjehere ska qene e pershtatshme ta thuash mendimin tend me ze te lart ne nje turme qe nuk e njeh. Shpeshhere kemi te gjithe te njejtin mendim, dhe akoma me shpesh kemi te gjithe te njejtin dyshim per te hypur ne nje pedestal e per te uluritur “Na cate bytheeeeeeen o politikane te kohes se pordheeeees!”. Nga nje deri ne dhjete sa e parshtatshme do te ishte?

Ç’eshte nje fjale qe na ben te lumtur? Oh sa shume na permbush nje tingull. Na permbush me kaq shume shprese demokracia jone, qe te gjithe na e mohojne. Pa demokraci je asocial, je parazitar dhe aspak i papare. Dhe keto veti rimojne aq bukur sa fqinjte tone qe duart kurre nuk na i shtrengojne, na i perserisin ne vesh porsi mesazhe te fshehura hipnoze. Jo, ne me shume do ta gjenim veten, nese do te benim nje analogji teper te shemtuar, ne provincialin qe viziton te shtunen pasdite bllokun per te pike nje kafe te shkurter pa sheqer. Une hap syte, habitem, skuptoj. Sigurisht, kjo me ndodh sot ne mbremje kur me bie nje bombe dore para kembeve, qe ma pluhurit shikimin per nje cast e veshet me zhurmojne. Jo se se kisha degjuar me pare, por tingulli i saj eshte, pak shurdhues, e shume kthjellues.

Tirana, nje femer provokuese ne te tridhjetat qe fqinja e rruges kryesore e donte pak me shume se motrat e vellezerit e tjere dhe i dhuroi disa fustane me lule ciklamine. E rrethon vehten me adoleshente e studente qe pershtillen ne gjokset e saj nen kenaqesite e rutines. C’bohemiane jane shumica e te rinjve tane. I permbushin truprat e tyre me shftyrje, perdite, mbi asfalt. Ashtu, kapiten perdite ne qetesine e pas shfryrjes, dhe vegjetojne. Te cliruar gjithashtu nga angazhimet akademike, te kenaqur. Tirana eshte nje femer provokuese ne te tridhjetat qe nuk i pelqen aspak shoqeria e me te moshuarve. Ata jane ne prapaskene, te shemtuar dhe ajo nuk ja tregon njeriu. Do te ishte felliqje e madhe te shikosh kush i korr lulet artificiale vendosur pashije ne floket e saj. Dhe keta adoleshente tanet, studente tanet, rriten, mplaken, perfundojne provincialet skenik te Tiranes, ndersa brezi i ri performon i dehur.

Sa e dhimshme eshte te pranosh se nje perqindje e mjaftueshme e njezet e gjashte vjecareve qe jetojne ne kryeqytet kane te njejtin botekuptim me adoleshentet e sapo dale nga tete vjecarja? Shume, mendoj une, dhe ska asgje metaforike ne pyetje pergjigjjen time. Te trajnuar te gjithe ne te njejtat bare: gjimnaziste, student, nenpunes bashkie, shkembejne me njeri tjetrin shikime plot afsh e sdine kujt grupi i perkasin. Asgje ska moshe ne Tirane. Ne momentin qe ti feston katermbedhjete vjetorin tend, Tirana eshte e jotja me gjithe cka brenda. Tirana turbulluese me lolitat qe provokojne plot triumf flokethinjurit e bareve, per nje pije me shume, nje puthje ne faqe dhe nje student me pak per universitetin e kryeqytetit. Keshtu e humbin pafajsine dhe kurizitetin keta adoleshente tanet. Ngecen ne vorbullen e tymit dhe behen per vehte nga nje shkelje syri apo kompliment me ze te larte nga shoku. Gjenite e kafeneve. Seduktive. I leshojne vendet e para brezit te ri derisa perfundojne pas barit.

Ky eshte problemi yne me democracine mendoj une. Ne jemi aq demokratike sa cdo vend tjeter. Por kjo e jona eshte e vecante. Demokracia, jo aq si koncept politik sesa social, eshte me pak fjale permbushja e deshirave njerzore. Ne krye te nje vendi demokratik qendron ai qe besohet te permbushe sa me shume te jete e mundur nga keto deshira njerzore, dhe mundesisht, me sa me pak sakrifica. Disa, kane kuptuar dicka qe ne me cduket e paskemi lene pas dore vite me pare, kur u leshuam te lire si qente nga zinxhiri. Jo se skemi dashur ta shohim vertete, por thjeshte sepse, padashur, u verbuam per aq vite sa ishte e nevojshme, vitet me te rendesishme per stabilitetin e vendit tone, nga deshirat primare te njeriut. Ata qe kishin mundesi hengren, pine dhe u palluan si te babzitur, i dhane zgjidhje te shpejta problemeve qe kishim ne themel keshtu mund te hanin, pinin dhe pallonin pak me shume, dhe i bene te gjitha keto duke harruar se kish te tjere pas tyre qe do duhet te benin te njeten gje per te mbijetuar. Disa iu nenshtruan nje menyre me progresive. Rinia e tyre studion, e dija sdo shume qe te dashurohet, thjesht pak me shume qe te kuptosh se po e dashuron. Prandaj kur rinia dashuron dijen dhe studion, arrin te zhvillohet gradualisht dhe jo vetem te permbushe me kete lloj investimi te gjithe ato nevojat parsore te njeriut, por te krijoje baza te forta per brezat e ardhshem. E cbejme ne? Ne fillojme ti permbushim krejtesisht deshirat tona ne nje moshe kur kemi shume pak prej tyre. Sarrijme dot ne asnje stad ku plotesimi i tyre, si ne rastin e dijes, sjell zhvillim. Mbetemi vegetativ brez pas brezi. Lindim demokratik..dhe kthemi ne skllever te mbijeteses. Mbetemi viktime e joshjeve te rutines dhe ashtu si padashur humbasim mundesine per te sjelle ndryshim. Psheretijme tani dhe harrojme ne mbremje. E cdo te bejme ne?

Une qe Tiranen e dua kaq shume, skam cbej vertete tani vec se te qendis emaile per miqte e mi. Ama trishtohem kur nder ato pak muaj qe e vizitoj, e gjej aq te veshtire te shkeputem nga ky adiksion qe mua me lezeton aq shume, ama nese do te ishte pjese e perditshme e cdo muaji te vitit, do te me duhej ta menjanoja seriozisht ne menyre qe ta ndjeja vehten te plotesuar ne fund te dites. Dhe sigurisht, ka shume qe kete e arrijne, dhe jo vetem, e kapercejne, per tja lehtesuar te tjereve te shkeputjen nga gllaberimi i rutines letargjike. Por a eshte mjaftueshem? Do tja mbushe dot mendjen shoku shokut se nje dege universiteti ne fakt kushton me pak sesa kafja e pasdites?

Kjo teme vazhdon të mbetet shumë e rëndësishme për mua.

Zhdukja e ndjenjave. Jo. Zhdukja e aftësisë sonë për ti shprehur ato - bile për ti ndjerë.

Dhe jo ndjenjat e komplikuara - ato që dikush nuk i shpreh sepse nuk i njeh, apo nuk i do, apo i do po nuk i ka; ndjenjt më të thjeshta. Gëzimin. Pëlqimin. Qindra ndjenja që janë aq të thjeshta, aq të bukura dhe aq të harruara nga te githe - pa përjashtim.

Ndjenjat sot i llogarisim. Krijojme funksione që janë të vlefshme për të gjitha vlerat e ‘n’-djenjave. Krijojme grafikë për ti kuptuar dhe analizuar. Mundohemi ti peshojmë me barazime - me një sistem referimi ku çdo ndjenje e krahasojmë me një tjetër.

Kur u komplikuam kaq shume? Pse e humbum thjeshtësinë? Pse duam ti japim një shpjegim racional gjithçkaje? Këtë ja bëjmë vetvetes - ashkush s’na ndalon të shprehim diçka, ose në mos ta shprehim ta ndjejmë. Kemi filluar t’ja ndalojme vetes ndjeshmërinë. Vendosim kufinj ku ndalojmë së ndjeri. ‘Po ndjej shumë!’ ose ‘Boll ndjeva’. Po pse? Pse mos ndjesh dhe pak? Pse mos ta shijosh deri në fund atë që kishe vite që doje ta ndjeje? I frikësuar? E frikësuar? Nga çfarë? Pse ndjenja e vetme që ka akses të plotë tek ty është frika?

Ndjenjat janë gjithçka na përket me të vërtetë në botë. Eshtë për të ardhur keq që po ja shesim - po ja falim - ate pak gjë që kemi moralit, turpit, frikës dhe stereotipeve.